İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclisi tarafından 2025 yılında alınan ve İstanbul genelindeki nazım imar planlarına çatı alanlarına ilişkin yeni plan notları eklenmesini öngören düzenleme yargıya taşındı.
TMMOB Mimarlar Odası tarafından açılan dava sonucunda İstanbul 14. İdare Mahkemesi, söz konusu plan notunun yürütmesini durdurma kararı verdi.
Karar, özellikle son dönemde birçok projede gündeme gelen çatı katlarının bağımsız bölüm olarak düzenlenmesi konusunda önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Plan Notu Ne Getiriyordu?
İBB Meclisi’nin 13 Mart 2025 tarihli kararıyla İstanbul genelindeki 1/5000 ölçekli nazım imar planlarına çatı alanlarına ilişkin yeni düzenlemeler eklenmişti.
Bu düzenleme ile bazı yapılarda çatı alanlarının daha farklı kullanımına imkan tanınması ve plan notları aracılığıyla uygulamaya yön verilmesi hedefleniyordu.
Ancak söz konusu kararın şehircilik ilkeleri açısından çeşitli riskler doğurabileceği gerekçesiyle dava açıldı.
Mimarlar Odası Neden Dava Açtı?
Mimarlar Odası, plan notunun:
- Çatı alanlarında yeni bağımsız bölümler oluşmasına yol açabileceği
- Yapı ve nüfus yoğunluğunu artırabileceği
- Altyapı ve sosyal donatı üzerinde baskı yaratabileceği
- Farklı ilçelerin planlama özelliklerini dikkate almayan genel bir düzenleme olduğu
gerekçeleriyle iptalini talep etti.
Ayrıca düzenlemenin mevcut yapı stokunun güvenliği ve şehir silueti açısından da çeşitli sorunlar doğurabileceği ileri sürüldü.
Mahkeme Yürütmeyi Durdurdu
İstanbul 14. İdare Mahkemesi, davaya konu plan notunun yürütmesinin durdurulmasına karar verdi.
Mahkeme kararında özellikle şu noktalar dikkat çekti:
- Plan değişikliklerinin teknik raporlarla desteklenmemesi
- Şehircilik planlama sürecinde gerekli analiz ve değerlendirmelerin yeterince ortaya konulmaması
- Plan notu ile genel yapılaşma şartlarının düzenlenmesinin hukuki tartışma yaratması
Bu gerekçeler doğrultusunda düzenlemenin uygulanmasının geçici olarak durdurulmasına hükmedildi.
Devam Eden İnşaatlar Varsa Ne Olacak?
Kararın ardından akıllara gelen en önemli sorulardan biri de bu plan notuna dayanılarak alınan ruhsatların ve devam eden inşaatların durumu oldu.
İdare hukukunda bu tür durumlar genellikle “kazanılmış hak” ilkesi çerçevesinde değerlendiriliyor.
Buna göre üç farklı durum söz konusu olabilir:
Ruhsat Alınmış Ama İnşaat Başlamamışsa
Sadece ruhsat alınmış olması genellikle kazanılmış hak oluşturmaz. Bu nedenle projelerin yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
İnşaat Devam Ediyorsa
Devam eden projelerde durum somut olayın koşullarına göre değerlendirilebilir. Bazı durumlarda inşaatın mevcut seviyesinin korunması, bazı durumlarda ise işlemlerin yeniden incelenmesi söz konusu olabilir.
Yapı Tamamlanmışsa
Yapı tamamlanmış ve gerekli izinler alınmışsa, yargı kararlarında çoğu zaman kazanılmış hakların korunması yönünde değerlendirmeler yapılmaktadır.
İptal Kararı Çıkarsa Ne Olur?
Yürütmenin durdurulması kararı geçici bir tedbir niteliği taşıyor. Davanın ilerleyen aşamasında mahkemenin nihai iptal kararı verip vermeyeceği ise henüz kesinleşmiş değil.
Öte yandan söz konusu kararın istinaf sürecine taşındığı ve dosyanın üst yargı mercilerinde de değerlendirileceği belirtiliyor.
Olası bir iptal kararının ardından:
- plan notuna dayanılarak verilen ruhsatlar
- bu ruhsatlara göre yapılan yapılar
- devam eden inşaatlar
her biri ayrı ayrı hukuki değerlendirmeye tabi tutulabilir.
Özetle
İstanbul genelindeki çatı alanlarına ilişkin plan notunun yürütmesinin durdurulması kararı, şehir planlama ve gayrimenkul sektörü açısından dikkatle takip edilen bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Uzmanlara göre kararın özellikle kentsel dönüşüm projelerinde çatı katlarının bağımsız bölüm olarak planlanması ve proje geliştirme süreçleri üzerinde etkili olabileceği değerlendiriliyor.
Bu nedenle davanın nihai sonucu, İstanbul’da gerçekleştirilecek yeni projeler ve dönüşüm uygulamaları açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
www.emlaksirketi.com olarak
gayrimenkul piyasasını etkileyen hukuki ve sektörel gelişmeleri takip etmeye ve sizlerle paylaşmaya devam ediyoruz.
Bilinçli ve güvenli emlak işlemleri içicin her zaman yanınınzda olduğumuzu unutmayınız.
